;
 ;

a

SKANSEN MASZYN PAROWYCH

Lokalizacja skansenu nawiązuje do historii górnictwa tarnogórskiego, którego decydującym elementem dynamicznego rozwoju w XIX w. było wprowadzenie nowoczesnej techniki parowej. W latach 1788 - 1804 sprowadzono do Tarnowskich Gór 8 maszyn parowych, które do 1834 roku pompowały wodę z 17 szybów. Docelowym stosowaniem pomp parowych było wydrążenie rozległej sieci chodników i skrócenie terminu wdrożenia sztolniowego systemu odwadniania wyrobisk górniczych.

Historia powstania Skansenu Maszyn Parowych

Równolegle z odbudową Kopalni Zabytkowej i działającym od 15 lat Społecznym Komitetem Odbudowy Kopalni Zabytkowej, Zarząd SMZT powołał w październiku 1973 roku Społeczny Komitet Budowy Skansenu Maszyn Parowych i Kotłów. Jednak idea zorganizowania takiego Skansenu w Tarnowskich Górach w sąsiedztwie Kopalni Zabytkowej zrodziła się już na początku 1968 roku. Zdecydowała o tym historia i tradycja tego miasta. Maszyna parowa uruchomiona w 1788 r. na polach bobrownickich w niewielkiej odległości od szybu „Anioł” oraz 7 kolejnych eksploatowanych na tym terenie postawiły rejon tarnogórski w rzędzie najbardziej nowoczesnych ośrodków techniki parowej. W mieście od długich lat z zawodem kolejarskim – parowozami – związanych było wielu mieszkańców.

Pomysłodawcami zbudowania Skansenu byli: ówczesny członek Zarządu SMZT - Czesław Piernikarczyk i wiceprzewodniczacy Zarządu, pracownik Polskich Kolei Państwowych i poseł Ziemi Tarnogórskiej - Franciszek Bogus. Z ich inicjatywy powołano z członków Stowarzyszenia komisję, która stworzyła w grudniu 1969 roku projekt koncepcyjny Skansenu Maszyn Parowych i Kotłów pod nazwą "Tempark". Projekt zakładał budowę Skansenu w trzech etapach realizacji.

Etap I - na terenie obejmującym obiekty Zabytkowej Kopalni Srebra o powierzchni 2,6 ha, a budowa miała być zakończona w 1974 roku. Etap II - na terenie w kształcie wieloboku o powierzchni 17 ha, a budowa obejmowała lata 1975-1980. Granicami tego terenu miała być: od północy obwodnica, od strony zachodniej nasyp kolejki waskotorowej, od południa i wschodu drogi polne. Etap III - na terenie 19,3 ha w bezpośrednim sąsiedztwie szybu "Staszic". Budowa i gromadzenie eksponatów realizowane miały być po roku 1980. Docelowa powierzchnia Skansenu miała wynosić 38,9 ha.

Zamiarem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej było wyeksponowanie starych maszyn parowych wszystkich typów, kopalnianych maszyn wyciągowych, napędów parowych do pomp i agregatów prądotwórczych, pojazdów o napędzie parowym oraz kotłów parowych różnych typów wielorakiego stosowania.

Od 1971 r. zaczęto gromadzić zabytkowe parowozy i inne maszyny parowe na stacji kolejowej Tarnowskie Góry i stacji wąskotorowej Repty Śląskie. W wyniku przeprowadzonych studiów uzupełniono założenia projektowe, bowiem Skansen miał być centralnym, krajowym ośrodkiem gromadzenia, opracowania i upowszechniania wiedzy o historii techniki parowej. Ministerstwo Komunikacji wydało polecenie wszystkim Dyrekcjom Okręgowych Kolei Państwowych zatrzymania, jako eksponaty muzealne, ostatnich parowozów ze skreślonych serii i przekazania na adres wysyłkowy: Tarnowskie Góry, Oddział Trakcji, z przeznaczeniem do tworzącego się Skansenu.

W ciągu dwóch lat zgromadzono – chwilowo – na grupie OB. stacji Tarnowskie Góry oraz wąskotorowej Repty – 21 parowozów, 7 pomp i kotłów. 6 września 1976 r. w dniu oddania do ruchu turystycznego Zabytkowej Kopalni Srebra udostępniono również do zwiedzania Skansen Maszyn Parowych, na którym wyeksponowano pierwsze 10 zabytków techniki parowej.

Galeria archiwalnych zdjęć Skansenu Maszyn Parowych


Zabytkowa Kopalnia Srebra oraz Sztolnia "Czarnego Pstrąga" jest członkiem:

Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego

Tel: 32 285 49 96
E-mail: bort@kopalniasrebra.pl

ul. Gliwicka 2
42-600 Tarnowskie Góry